Dlaczego myśląc o celach nie należy zapominać o wartościach w firmie i w życiu prywatnym? Mogłoby się przecież wydawać, że “cel jest prosty” i że należy go po prostu zrealizować, a nie rozprawiać o jakichś doniosłych i abstrakcyjnych sprawach… otóż jest wręcz przeciwnie.
Co są wartości w życiu i wartości w biznesie?
Wartości to pewne pojęcia, przekonania, które wyznajemy, które są dla nas ważne. Można w tym miejscu wymienić te uniwersalne wartości jak:
- wolność,
- miłość,
- szczerość,
czy też bardziej specyficzne wartości biznesowe jak:
- rozwój,
- fachowość,
- innowacyjność,
- podziw.
Wartości w życiu i wartości w biznesie stanowią centrum tego kim jesteśmy, jak siebie postrzegamy i służą nam jako motywator do działań.
Stąd jeśli przyjąć, że cel to miejsce, do którego zmierzamy to wartości są tym, co doprowadzi nas do osiągnięcia zamierzonego rezultatu.
Jak wartości mogą pomóc w osiąganiu celów?
Klienci z którymi pracuję, często napotykają na jakieś przeszkody i ograniczenia, które uniemożliwiają im realizację założonych celów. Im jest ich więcej, lub gdy meta wydaje się oddalać, tracą energię i zapał. Wówczas staram się rozmawiając o ich planach wyodrębnić wartości biznesowe i wartości życiowe pytając ich:
Co jest dla Ciebie ważne w tym celu?
Co ma dla Ciebie tutaj znaczenie?
Co przez to osiągniesz?
Odpowiedzi na te pytania pozwalają nie tylko uchwycić wartości, ale także sprawdzić czy są one spójne z celem. W momencie kiedy klient szczerze i głęboko odpowiada na te pytania, uzyskuje on wrażenie, jakby ten cel zrealizował – i odzyskuje wiatr w żaglach.
Okazuje się jednak, że choć jako ludzie umiemy wyznaczać sobie cele, to nie zawsze je łączymy z wartościami życiowymi i wartościami biznesowymi, które realnie wyznajemy.
Co mam na myśli? Jeżeli inwestujemy swoją energię, czas i pieniądze w coś co nie “karmi” naszych podstawowych wartości, prędzej czy później będziemy czuć się zirytowani i sfrustrowani.
Czy cel może naruszać system wartości?
Zdarzają się także sytuacje, gdzie cel i droga do jego realizacji łamie i narusza wartości, które czynią cel atrakcyjnym. O czym mowa?
Weźmy przykład mężczyzny, przedsiębiorcy i prezesa spółki, który poprzez prowadzenie własnego biznesu i pracę chce zapewnić rodzinie dobry stan życia. Wartości życiowe które wyznaje to miłość do bliskich i ich szczęście. Ciężko pracuje, aby zarobić dużo pieniędzy, równocześnie pozostając nieustannie w pracy nie poświęca czasu na dom. W konsekwencji jego rodzina czuje się zaniedbana i nieszczęśliwa. On także jest nieszczęśliwy. Ostatecznie osiąga cel: zarobił dużą ilość pieniędzy, lecz tak naprawdę efekt jest odwrotny do zamierzonego, gdyż i on i jego rodzina wcale nie czują się szczęśliwi. Zrealizował cel poprzez naruszenie wartości, które poprzedzały proces osiągania celu.
Wartości, które wyznajemy mogą być różne w zależności od kontekstu. To co stanowi dla nas regułę w życiu prywatnym (wartości życiowe) niekoniecznie będzie mieć takie samo znaczenie w biznesie i pracy (wartości biznesowe, etyka biznesowa).
Czy znasz swój system wartości?
Pracując z moimi klientami uwzględniam w ramach wyznaczania celów ewentualny wpływ realizacji celu na wartości życiowe i biznesowe klienta oraz na jego najbliższe otoczenie. Choć może się to wydawać dziwne, proste pytanie “jakie wyznajesz wartości” bardziej zaskakuje i blokuje rozmówcę, niż pozwala mu zgłębić siebie i swoje motywatory. Innymi słowy ludzie nie są świadomi wartości, którymi się kierują w życiu czy biznesie…
Metoda “Wartości serca” – klucz do zrozumienia wartości życiowych i biznesowych
Moją ulubioną metodą na odnalezienie najgłębszej motywacji jest lejek pytań, który nazywam “Wartością serca”. Świetnie sprawdza się w wyznaczaniu celu na cały program współpracy w ramach “Samotności lidera”.
JA: Powiedz mi, jaki masz cel na nasz program?
KLIENT: <podaje swój cel>
JA: Wyobraź sobie, że już zrealizowałeś/aś cel <tu cytat z słów klienta>. Co ważnego dzięki temu osiągniesz?
KLIENT: <podaje 1 odpowiedź>
Najczęściej w tym miejscu pada pierwsza wartość wyznawana przez klienta.
JA: Kiedy już będziesz mieć <cytat z 1 odpowiedzi>, co ważnego dzięki temu osiągniesz?
Tak, wydaje się, że zadałem to samo pytanie, ale najczęściej odpowiedź jest inna…
KLIENT: <podaje 2 odpowiedź, czyli druga wartość>
JA: Jak już to zrealizujesz to, co to powie na Twój temat?
KLIENT: <podaje trzecią wartość>
JA: Jak już będziesz wiedział o sobie że jesteś <cytat z wartości 3>, to kim się przez to staniesz?
I w ten sposób możemy poznać najważniejsze wartości życiowe i biznesowe, istotne dla danego klienta.
Kiedy wiem, że doszliśmy do wartości serca? Są trzy opcje:
- Klient powtarza tę samą odpowiedź po raz kolejny – wtedy wiem, że to ona jest najmocniejsza.
- Kiedy odpowiedź klienta samoistnie przeniesie się na poziom tożsamości i odpowie: Jestem ….
- Gdy klient odpowie: To będzie najważniejsze.”
To tylko jedno z kilku narzędzi stosowanych w moim programie dla liderów. Sprawdź także artykuł o <kole wartości> czy o procesie wyłaniania najważniejszych wartości dla organizacji w celu stworzenia <culture booka>.
